Najpopularniejszy komputer domowy świata wymyślił chłopak z Łodzi, a Polska była przez chwilę największym rynkiem Atari na świecie. Te i inne historie kryją się w sprzęcie, który 5 września 2026 roku sfotografowałem na wystawie RETRO ŚWIAT w Żywcu. To nie relacja z imprezy, tylko przewodnik: kilkadziesiąt urządzeń, ich losy, wersje i ciekawostki.
Spis treści
1. Wystawa w kilku zdaniach
Piąta edycja RETRO ŚWIATA odbyła się w Miejskim Centrum Kultury w Żywcu (al. Wolności 4) od 4 do 6 września 2026 roku, przy bezpłatnym wstępie. Na około 50 stanowiskach stały działające komputery i konsole z lat 70., 80., 90. i początku XXI wieku. Można było nie tylko patrzeć, ale przede wszystkim grać. Do tego ekspozycja sprzętu RTV, konkursy i pokazy filmów z kaset VHS.
2. Commodore: od maszyn do pisania do Amigi
Chłopak z Łodzi
Człowiek, który sprzedał milionom ludzi najpopularniejszy komputer domowy świata, urodził się w 1928 roku w Łodzi jako Idek Trzmiel (część źródeł, w tym polskie, podaje imię Jacek). Tak, jego nazwisko po polsku znaczy po prostu „trzmiel”. W 1939 roku jako żydowski chłopiec trafił z rodziną do łódzkiego getta, a w 1944 roku do Auschwitz. Przeżył, bo nadawał się do pracy. Jego ojciec nie przeżył.
Po wojnie wyjechał do Ameryki, zmienił nazwisko na Jack Tramiel, w wojsku nauczył się naprawiać maszyny biurowe i w 1953 roku kupił w nowojorskim Bronksie warsztat naprawy maszyn do pisania. Nazwał go Commodore Portable Typewriter. Dwa lata później przeniósł firmę do Toronto. Przez dwie dekady Commodore sprzedawało maszyny do pisania, potem kalkulatory. Komputery przyszły pod koniec lat 70.
Commodore PET 8032-SK: komputer do biura
PET (Personal Electronic Transactor) zadebiutował w styczniu 1977 roku na targach CES, razem z Apple II i TRS-80. Pierwszy PET miał wszystko w jednej obudowie: monitor, klawiaturę i magnetofon. Model ze zdjęcia to jego dojrzała wersja biurowa. Nazwa jest instrukcją obsługi: 80 kolumn tekstu, 32 KB pamięci, SK: separate keyboard, czyli osobna klawiatura. 80 kolumn to była zmiana zasadnicza: na 40 kolumnach dało się programować, ale do pism i arkuszy kalkulacyjnych trzeba było pełnej szerokości strony.
Ciekawostki: obudowa 8032-SK kryje inżynierską prowizorkę. Nowa, zaokrąglona obudowa była gotowa wcześniej niż nowa płyta główna, więc Commodore wcisnęło do środka starą płytę i poprowadziło kable do złączy. Krąży legenda, że obudowę projektował ktoś ze studia Porsche, ale źródła są podzielone. W Niemczech sama jednostka kosztowała 2295 marek.
VC-20: pierwszy milion
VIC-20 to pierwszy kolorowy komputer domowy Commodore, ogłoszony w 1980 roku. Tramiel postawił warunek: ma kosztować mniej niż 300 dolarów. Udało się, i w styczniu 1983 roku VIC-20 jako pierwszy komputer w historii przekroczył milion sprzedanych sztuk. Łącznie sprzedano około 2,5 mln egzemplarzy, a w szczycie fabryki składały 9000 sztuk dziennie.
Wersja na zdjęciu stołu: VC-20, wariant na rynek niemieckojęzyczny. Kształt obudowy to klasyczny „chlebak” (ang. breadbin): beżowa, wysoka bryła z ciemnymi klawiszami. Ten sam kształt dostał potem pierwszy C64.
Ciekawostki: wymawiane po niemiecku „VIC” brzmiało jak wulgaryzm, więc Commodore zmieniło nazwę na VC-20 i dorobiło rozwinięcie VolksComputer, „komputer ludowy”, jak Volkswagen. Na VIC-20 programowania uczył się Linus Torvalds, twórca Linuksa. W USA komputer reklamował William Shatner, kapitan Kirk ze „Star Treka”.
C64 i C64C: dwie twarze bestsellera
Commodore 64 pokazano w styczniu 1982 roku. Procesor MOS 6510 (ok. 1 MHz), 64 KB pamięci, grafika VIC-II z 16 kolorami i sprzętowymi „duszkami”. Legendą stał się układ dźwiękowy SID: trzy głosy i analogowe filtry, które brzmiały jak mały syntezator i do dziś mają fanów w muzyce chiptune. Jak rozpoznać wersję?
- C64 „chlebak” (1982-1986): wysoka, brązowo-beżowa obudowa jak w VC-20.
- C64C (od 1986): płaska, jasna obudowa w stylu C128. Wnętrze praktycznie to samo, zmieniono wygląd i koszty produkcji. Na wystawie stały właśnie takie, płaskie egzemplarze.
Ciekawostka dla atarowców: Boulder Dash wcale nie powstał na Commodore. Kanadyjczyk Peter Liepa napisał go w 1984 roku na 8-bitowe Atari, a dopiero potem gra trafiła na C64 i dziesiątki innych platform.
To jeden z najciekawszych polskich eksponatów wystawy. Na okładce czytamy, że C-64 to „najpopularniejszy komputer domowy lat 80-tych”, a „staruszek trzyma się jednak dzielnie”. Ten ton zdradza datę: kaseta powstała, gdy na Zachodzie C64 był już weteranem, a w Polsce dopiero trafiał pod strzechy. Na pudełku jest też dopisek, że to kurs „dla planujących zakup C-64, posiadaczy C-64, marzących o C-64”. To „marzących” najlepiej oddaje realia tamtych lat.
Commodore 16: brat, którego nikt nie chciał
C16 (1984) miał zastąpić VC-20. Zbudowano go wokół nowego układu TED, który robił prawie wszystko naraz: obraz, dźwięk i odświeżanie pamięci. TED wyświetlał 121 kolorów, dużo więcej niż C64, ale nie miał sprzętowych duszków, a dźwięk był znacznie słabszy niż SID. Największy problem: C16 nie uruchamiał programów z C64, a nie pasował nawet magnetofon ani joysticki. Przy tysiącach gier na C64 wybór klientów był oczywisty.
Polski wątek: kilka polskich szkół sprowadziło C16 z Węgier, żeby porównać je z C64. Po testach wybrały C64. Na Węgrzech C16 i Plus/4 odniosły za to niespodziewany sukces.
Commodore 128: trzy komputery w jednym
C128 pokazano w styczniu 1985 roku na CES. Po wpadce z C16 Commodore postawiło na zgodność: w środku był pełny C64, który włączało się klawiszem z logo Commodore przytrzymanym przy starcie albo komendą GO64. Głównym projektantem był młody Bil Herd. Drugi procesor, Zilog Z80, pozwalał uruchomić biurowy system CP/M. Według Herda Z80 trafił na płytę głównie po to, by dotrzymać obietnicy 100-procentowej zgodności z C64. Ironia losu: C128 bywa nazywany najlepiej sprzedającym się komputerem z CP/M w historii, a mimo to z tego trybu prawie nikt nie korzystał, bo biura przechodziły już na MS-DOS.
Amiga 500, 600 i 1200: nowa epoka
Amiga to inna liga: procesor Motorola 68000, grafika i dźwięk, które pod koniec lat 80. zawstydzały pecety. Amiga 500 z 1987 roku stała się w Europie, także w Polsce, synonimem komputera do gier, dem i grafiki.
Amiga 600 pojawiła się w marcu 1992 roku jako następczyni A500. Jest niewiele większa od klawiatury PC, bo Commodore wycięło blok numeryczny, co rozzłościło część użytkowników. W zamian dostała złącze PCMCIA i miejsce na wewnętrzny dysk twardy. Żyła krótko: jeszcze w tym samym roku wyszła znacznie mocniejsza Amiga 1200, a A600 zniknęła z rynku w 1993 roku. Dziś to złącze PCMCIA ratuje A600: kolekcjonerzy wkładają w nie karty sieciowe i Wi-Fi.
Ten eksponat mówi o polskiej scenie więcej niż niejeden komputer. Oryginalne części do Amigi były drogie, więc czasopisma drukowały schematy przeróbek. Na zdjęciu widać schemat połączeń klawiatury, w tym złącze opisane jako „Złącze w CDTV”. Co prowadzi do kolejnego urządzenia.
CDTV: Amiga przebrana za odtwarzacz
CDTV (Commodore Dynamic Total Vision) wszedł na rynek w marcu 1991 roku. W USA kosztował 999 dolarów, w Wielkiej Brytanii 499 funtów. W środku była w zasadzie Amiga 500 z napędem CD-ROM, ale Commodore celowo nie używało słowa „Amiga”: sprzęt miał stać pod telewizorem jak hi-fi i obsługiwać się go pilotem. Z opcjonalną klawiaturą i myszką, jak na zdjęciu, zamieniał się w pełnoprawną Amigę.
Dlaczego się nie udało? Commodore wydało napęd A570 do Amigi 500, który dawał to samo co CDTV, więc posiadacze Amig nie mieli powodu kupować drugiego komputera. Do tego cena. Szacuje się, że sprzedano mniej niż 50 tysięcy egzemplarzy, dlatego dziś CDTV jest okazem kolekcjonerskim.
Amiga CD32: ostatnia konsola
CD32 (widoczna na zdjęciach stołu i PET-a) to Amiga 1200 w obudowie konsoli, z napędem CD. Pierwsza 32-bitowa konsola na CD w zachodniej Europie zadebiutowała we wrześniu 1993 roku i przez chwilę szła świetnie: w pierwszym okresie świątecznym odpowiadała za 38% sprzedaży napędów CD-ROM w Wielkiej Brytanii.
Potem przyszła katastrofa. Firma Cad Track miała patent na prostą operację graficzną XOR, z której korzystało Commodore. Commodore nie zapłaciło na czas, sąd nakazał 10 milionów dolarów i zakazał importu do USA. Konsole na rynek amerykański utknęły w fabryce na Filipinach. 29 kwietnia 1994 roku Commodore ogłosiło bankructwo. Firmę dobiła operacja logiczna, której uczy się na pierwszych zajęciach z informatyki: XOR, „albo-albo”.
Klamra: mini-powrót i ślad Tramiela
To zestawienie ma drugie dno. Jack Tramiel odszedł z Commodore na początku 1984 roku, w szczycie sukcesu C64, i wkrótce przejął… Atari, największego konkurenta. Chłopak z Łodzi, który dał światu C64, zaczął budować komputery po drugiej stronie barykady. I tu zaczyna się polska historia Atari.
3. Atari: pierwsza miłość Polaków
Atari 2600 i 7800: konsole, które zaczęły wszystko
Atari 2600 z 1977 roku to konsola, która zrobiła z gier wideo masową rozrywkę. Jej następczyni, Atari 7800, miała pecha. Ogłoszono ją w maju 1984 roku, ale zaraz potem Warner sprzedał Atari Tramielowi i premiera utknęła na dwa lata. Na rynek weszła dopiero w 1986 roku, gdy królem był już Nintendo NES.
Ciekawostka: 7800 potrafiła uruchomić prawie wszystkie gry z 2600 i jest uważana za pierwszą konsolę ze wsteczną zgodnością. Żeby zachować tę zgodność, Atari zostawiło w niej stary układ dźwiękowy z 2600, więc nowa konsola brzmiała jak ta z 1977 roku.
Atari 400: komputer zaprojektowany przez ojca Amigi
Atari 400 i 800 ogłoszono pod koniec 1978 roku, a do sklepów trafiły w 1979. Były pierwszymi komputerami domowymi z wyspecjalizowanymi koprocesorami: ANTIC i CTIA (później GTIA) do grafiki, POKEY do dźwięku. Tańsza „czterystka” miała membranową klawiaturę i jedno gniazdo kartridża, a „osiemsetka” normalną klawiaturę i więcej pamięci.
Ciekawostka: zespołem projektującym układy Atari 400/800 kierował Jay Miner. Kilka lat później ten sam człowiek zaprojektował chipset Amigi, dlatego nazywa się go „ojcem Amigi”. Rywale z lat 80. mają więc wspólnego przodka.
Atari 800XL i seria XE: jak Atari podbiło Polskę
Tu wraca Jack Tramiel. W 1985 roku Atari 800XL trafiło do sieci Pewex dzięki staraniom młodego fizyka Lucjana Wencla, zaufanego człowieka Tramiela. Atari było jedynym komputerem w legalnej dystrybucji i sprzedawano je z gwarancją, co dawało mu ogromną przewagę. Pod koniec lat 80. Polska była największym rynkiem Atari na świecie, a o naszym kraju mówiono „Ostatnia Twierdza Małego Atari”.
Najpopularniejszym „małym Atari” w Polsce był Atari 65XE z 1985 roku: funkcjonalnie to samo co 800XL, ale w szarej obudowie w stylu Atari ST. Był względnie tani i łatwiej dostępny niż inne komputery.
Ciekawostka: River Raid (1982) stworzyła Carol Shaw, uważana za pierwszą zawodową projektantkę gier wideo. Najpierw chciała zrobić grę kosmiczną, ale szef uznał, że gier o kosmosie jest za dużo, więc akcję przeniosła nad rzekę. Gra sprzedała się w ponad milionie egzemplarzy, a Shaw sama przeniosła ją na 8-bitowe Atari.
Atari 1040ST: „Jackintosh” dla muzyków
Atari ST to odpowiedź Tramiela na Macintosha i Amigę. Pierwszy model, 520ST, trafił do sprzedaży w czerwcu 1985 roku, przed Amigą. Prasa szybko przezwała go „Jackintoshem”: wyglądał i działał jak Macintosh, ale kosztował ułamek jego ceny. Model 1040ST z 1986 roku był pierwszym komputerem osobistym z 1 MB pamięci w standardzie i pierwszym, w którym kilobajt RAM kosztował mniej niż dolara.
Ciekawostka: ST miał wbudowane porty MIDI, więc pokochali go muzycy. Na Atari ST powstały programy Cubase i Notator (przodek Logic Pro), a w latach 90. 1040ST był standardem w studiach muzyki elektronicznej.
4. Sinclair i klony: gumowe klawisze i Timex z Portugalii
ZX Spectrum: od „gumiaka” do 128K
ZX Spectrum firmy Sinclair Research Clive’a Sinclaira trafił na rynek w 1982 roku. Model 48K z gumową klawiaturą (w Polsce „gumiak”) stał się w Wielkiej Brytanii tym, czym C64 w USA. Procesor Zilog Z80A (3,5 MHz), grafika 256×192 punktów i słynny efekt colour clash: kolor przypisywano do bloków 8×8 pikseli, więc postać wchodząca na tło zmieniała barwę.
ZX Spectrum 128 to ciekawy przypadek: premierę miał nie w Anglii, lecz w Hiszpanii, we wrześniu 1985 roku. Zaprojektowano go wspólnie z hiszpańskim dystrybutorem Investronica, bo hiszpański rząd nałożył specjalny podatek na komputery z 64 KB pamięci lub mniej. Model dostał 128 KB RAM, trzykanałowy układ dźwiękowy AY-3-8912 i port MIDI.
Ciekawostka: duży radiator z boku obudowy dał mu przezwisko „toster” (ang. Toast Rack). Model żył krótko: kilka miesięcy po brytyjskiej premierze Sinclaira przejął Amstrad.
ZX Spectrum +2: pierwszy Spectrum od Amstrada
W 1986 roku Amstrad kupił Sinclaira i wypuścił +2: porządną klawiaturę, dwa porty joysticka i magnetofon wbudowany z boku, jak w Amstradzie CPC 464. W środku to w zasadzie Spectrum 128, a cena spadła do 149 funtów. Oryginalny +2 miał szarą obudowę. Czarne +2A i +2B z 1987 roku zbudowano na płycie Spectrum +3.
Ciekawostka: porty joysticka w +2 miały niestandardowy układ pinów. Zwykły joystick „atarowski” nie działał, a Amstrad, jakżeby inaczej, sprzedawał własne drążki.
Timex Computer 2048: Spectrum z Portugalii, sprzedawany w Polsce
TC 2048 to komputer z 1984 roku zaprojektowany przez portugalski oddział firmy Timex. Był niemal w pełni zgodny ze Spectrum, ale miał wbudowany interfejs joysticka Kempston i dodatkowe tryby graficzne, w tym 512×192 punktów, co pozwalało wyświetlić 80 kolumn tekstu.
Polski wątek: Timex Portugal sprzedawał TC 2048 tylko w Portugalii i w Polsce, gdzie był łatwiej dostępny niż oryginalny brytyjski Spectrum. W obu krajach odniósł sukces. Polskim odpowiednikiem był szkolny Elwro 800 Junior z wrocławskich zakładów Elwro, także zgodny ze Spectrum.
5. Zanim był Pegasus: era Ponga
Pong w jednym układzie scalonym
W 1976 roku firma General Instrument wypuściła układ AY-3-8500, nazywany „Pongiem w jednym chipie”. Wystarczyło dodać kilka elementów, obudowę i pokrętła, by mieć gotową konsolę z tenisem, squashem i piłką nożną. Dlatego dziesiątki firm sprzedawały konsole różniące się wyglądem, ale z tymi samymi grami.
Brytyjski Binatone budował konsole sam i sprzedawał je także pod nazwami Mentor i Tokyo. Interstate i Videomaster należeli do grona firm, które oparły swoje gry na gotowych chipach.
Videomaster Star Chess: szachy z rakietami
Star Chess z 1979 roku to skrzyżowanie gry telewizyjnej z szachami. Grało się we dwoje, bez komputerowego przeciwnika, a figury zastąpiono statkami kosmicznymi. Do tego zasady spoza szachownicy: można było strzelać rakietami do przeciwnika, używać osłon i sprawdzać stan uszkodzeń. Konsola uchodzi za jedną z najrzadszych i najbardziej oryginalnych w historii.
Tandy TV Scoreboard: Pong z Radio Shacka
TV Scoreboard z 1976 roku to pierwsza konsola amerykańskiej sieci Tandy/Radio Shack. Na zdjęciu widać napis „TV Scoreboard” i naklejkę z nazwą wersji z pistoletem świetlnym.
Ciekawostka: takiego Ponga z Radio Shacka miała w domu Carol Shaw, przyszła autorka River Raid. Bywa, że wielkie kariery zaczynają się od dwóch kresek i kwadratowej piłki.
Philips Videopac G7000: konsola z klawiaturą
Videopac G7000 to europejska wersja amerykańskiego Magnavox Odyssey², wydana przez Philipsa w grudniu 1978 roku. Była pierwszą konsolą z pełną klawiaturą, przydatną do gier edukacyjnych i prostego programowania. W Europie radziła sobie znacznie lepiej niż w USA.
Ciekawostka: europejski start był pechowy. W pierwszym sezonie świątecznym sprzedano około 7500 sztuk, po czym sprzedaż wstrzymano przez wadę wtyczki zasilania. Udany ponowny start nastąpił w 1979 roku.
Intellivision: pierwsza 16-bitowa konsola
Intellivision firmy Mattel weszło na rynek w 1979 roku jako pierwsza konsola z 16-bitowym procesorem. Każdy kontroler miał 16-kierunkową tarczę i 12-przyciskową klawiaturę, na którą zakładało się plastikowe nakładki z opisem przycisków dla konkretnej gry.
Ciekawostka: Mattel rozpętał pierwszą „wojnę konsol”. W reklamach dziennikarz George Plimpton pokazywał obok siebie tę samą grę na Intellivision i na Atari 2600, żeby widz sam ocenił różnicę.
Elektronika: radzieckie „jajeczka”
Radzieckie gry Elektronika z serii IM („gra mikroprocesorowa”) to nieoficjalne kopie Nintendo Game & Watch, z radzieckim klonem tego samego procesora w środku. „Wesoły Kucharz” (IM-04) kopiuje grę Chef. Najsłynniejsze „Nu, pogodi!” (IM-02) to kopia gry Egg, w której Nintendo… samo podstawiło wilka. Radzieccy inżynierowie zamienili go na wilka z kreskówki „Wilk i Zając”.
Ciekawostka: w ZSRR i w Polsce krążyła legenda, że po zdobyciu 1000 punktów na ekranie wyświetli się cały odcinek kreskówki. Oczywiście nikt tego nie zobaczył.
6. Konsole: od Pegasusa do PlayStation 3
Pegasus i famiklony: polska lekcja z prawa autorskiego
Famiklon to nieoficjalna kopia japońskiego Nintendo Famicom. W Polsce najsłynniejszy był Pegasus, sprowadzany z Tajwanu przez firmę BobMark International. Pierwszy model, MT-777DX, był hitem w latach 1992-1993, a w całej dekadzie w polskich domach znalazło się około miliona Pegasusów. Rok 1994 i nowa ustawa o prawie autorskim mocno przetrzebiły pirackie gry. Konsola na zdjęciu nosi nazwę „Family Video Game”, czyli to jeden z wielu podobnych famiklonów z tamtych lat.
Sega: od Mega Drive do Dreamcasta
Mega Drive (w USA Genesis) to 16-bitowa konsola Segi, a jeż Sonic był jej odpowiedzią na Mario. Dreamcast z 1998 roku to ostatnia konsola Segi i pierwsza z wbudowanym modemem do gry przez internet. W marcu 2001 roku Sega zakończyła jego produkcję, wycofała się z rynku konsol i od tej pory tylko wydaje gry.
Neo Geo: automat do domu
Neo Geo firmy SNK to najdroższa konsola swoich czasów. Wersja domowa AES z 1990 roku miała ten sam sprzęt co automaty MVS w salonach gier, więc gry w domu wyglądały dokładnie jak w salonie. Konsola kosztowała 649,99 dolara, a pojedynczy kartridż od 200 do 600 dolarów. Początkowo w Japonii nie sprzedawano jej nawet w sklepach, tylko wypożyczano.
Ciekawostka: Neo Geo CD miało pojedynczej prędkości napęd CD. W bijatykach, gdzie gracze oczekiwali natychmiastowej kolejnej rundy, czekało się od 30 do 60 sekund.
3DO: konsola, którą mógł zrobić każdy
3DO wymyślił Trip Hawkins, założyciel Electronic Arts. Pomysł był rewolucyjny: firma 3DO projektowała tylko specyfikację, a konsole produkowali licencjobiorcy, jak magnetowidy VHS. Pierwszy był Panasonic z modelem FZ-1 (październik 1993), za nim GoldStar i Sanyo. Problem w tym, że producenci musieli zarabiać na samym sprzęcie, więc FZ-1 kosztował aż 699,99 dolara. To cenę obwinia się o porażkę całego formatu.
GameCube i PlayStation 3: XXI wiek
GameCube (2001) używał małych, 8-centymetrowych płyt, a PlayStation 3 (2006, wersja Slim od 2009) to już epoka Blu-ray i HD. Ich obecność przypomina, że „retro” to pojęcie ruchome: dla dzisiejszych nastolatków to właśnie te konsole są sprzętem z dzieciństwa rodziców.
7. Inne komputery: Amstrad, Sharp i pecety
Amstrad CPC 6128 i Schneider CPC 464: komputer z jednym gniazdkiem
Brytyjski Amstrad Alana Sugara (nazwa to skrót od Alan Michael Sugar Trading) słynął z tanich wież hi-fi. W 1984 roku wszedł na rynek komputerów z CPC 464, który miał wbudowany magnetofon i był sprzedawany od razu z monitorem. Na komputerze z tego zdjęcia widać napis „Ordinateur Personnel Couleur 128k” i opis stacji dyskietek „Lecteur de disquette”: to CPC 6128 z wbudowaną stacją dyskietek 3" w wersji na rynek francuski.
Ciekawostki: zasilacz CPC siedział w monitorze, a komputer brał prąd z monitora kablem. Cały zestaw potrzebował więc jednego gniazdka. W Niemczech i kilku innych krajach Amstrady sprzedawała firma Schneider pod własną marką, stąd logo Schneidera na monitorze przy CPC 6128. CPC 464 to najlepiej sprzedający się komputer Amstrada: ponad 2 mln egzemplarzy.
Sharp MZ-700: „czysty komputer”
Japoński Sharp MZ-700 z 1982 roku miał trzy wersje: MZ-711 bez dodatków, MZ-721 z magnetofonem (jak na zdjęciu) i MZ-731, który miał jeszcze wbudowany czterokolorowy ploter z miniaturowymi długopisami.
Ciekawostka: Sharp reklamował MZ-700 jako „czysty komputer”. W pamięci ROM był tylko mały program startowy, a BASIC trzeba było za każdym razem wczytywać z kasety, co trwało kilka minut. Zaleta: cała pamięć zostawała dla programu, a zamiast BASIC-a można było wczytać inny język.
Sharp MZ-2500: japoński „Feniks”
Prawdziwa rzadkość na polskiej wystawie. MZ-2500, czyli „Super MZ”, trafił na rynek 1 października 1985 roku i sprzedawano go głównie w Japonii. To 8-bitowiec z procesorem Z80B (6 MHz), stacjami dyskietek 3,5" i portem do łączenia się z serwisami online. Japońska prasa nazywała go „Feniksem” i do dziś uchodzi za jeden z najmocniejszych komputerów 8-bitowych.
Ciekawostka: przełącznikiem na froncie można było zamienić MZ-2500 w starsze modele MZ-2000 i MZ-80B, a magnetofon zostawiono właśnie dla zgodności z nimi.
Pecety: od Prince of Persia do Call of Duty 2
Prince of Persia (1989) Jordana Mechnera zachwycał płynnością ruchów bohatera. Mechner użył rotoskopii: nagrał na wideo swojego młodszego brata Davida, który w białym ubraniu biegał i skakał po parkingu, a potem odrysowywał jego ruchy klatka po klatce. Walki na szable odrysował z pojedynku Errola Flynna i Basila Rathbone’a w filmie „Przygody Robin Hooda” z 1938 roku. Muzykę do gry skomponował ojciec braci, Francis Mechner.
8. Wideo i RTV
Video8: kasety mniejsze niż VHS
Sony wprowadziło format Video8 w 1985 roku, razem z pierwszymi kamerami Handycam. Taśma miała 8 mm szerokości, więc kasety były dużo mniejsze niż VHS, a kamery mieściły się w dłoni. Sony liczyło, że Video8 z czasem wyprze VHS i Betamax. W domach wygrał VHS, ale Video8 i późniejszy Hi8 opanowały rynek amatorskich kamer. Urządzenia takie jak to ze zdjęcia służyły głównie do oglądania nagrań z kamery na większym ekranie.
Noris: kino domowe przed kasetami
Zanim pojawiły się kamery wideo, domowe filmy kręciło się na taśmie światłoczułej, np. formatu 8 mm. Do oglądania i montażu służyły przeglądarki, takie jak ta niemieckiej marki Noris: taśmę przewijało się ręcznie między szpulami, a obraz wyświetlał się na małym matowym ekranie. Najlepsze ujęcia wycinało się i sklejało w całość.
VHS jako dysk twardy: Video Backup System
Na początku lat 90. holenderski inżynier Hugo Lyppens opracował Video Backup System dla Amigi. Komputer zamieniał dane na czarno-biały obraz, który zwykły magnetowid nagrywał na kasecie VHS. Na czterogodzinnej kasecie mieściło się około 200 dyskietek Amigi albo 175 MB z twardego dysku. Kaseta kosztowała grosze, a magnetowid był w każdym domu.
Źródła
- Commodore: Jack Tramiel, VIC-20, PET 8032SK, C16, C16 w Polsce, C128, Amiga 600, CDTV, CD32, Boulder Dash
- Atari: Jay Miner, Atari 7800, Atari w Polsce (publikacja naukowa), Atari XL/XE, Carol Shaw, Atari ST
- Sinclair: ZX Spectrum 128, ZX Spectrum +2, Timex Computer 2048
- Era Ponga: Pong Story: konsole na AY-3-8500, Videomaster Star Chess, Odyssey² / Videopac, historia Videopaca, Intellivision, Elektronika IM
- Konsole: Pegasus, Dreamcast, Neo Geo, 3DO
- Inne: Amstrad CPC 464, Sharp MZ-700, Sharp MZ-2500, Prince of Persia, Video8, Video Backup System